ژاپون

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
ژاپون
ژاپون
ژاپون

ژاپون (ژاپونجا: 日本، نیپپون و یا نیهون، رسمی آدی: 日本国، نیپپون-کوکو و یا نیهون-کوکو) شرقی آسیادا یئرله‌شن دؤولت. دؤرد بؤیوک (هوککایدو، هؤنسو، سیکوکو و کوسو)، ائله‌جه ده مین‌لرله کیچیک آدالاردان عیبارت‌دیر. اهالی‌سی ۱۲۷ میلیون نفردیر، باش کندی ۱۸۶۸-جی ایلدن توکیو شهری‌دیر. دؤولت قورولوشو کونستیتوسیالی مونارخیادیر. اؤلکه کونستیتوسیاسی ۱۹۴۷-جی ایلده قبول اولونموش‌دور. پولو واحیدی یئن-دیر. دایمی حربی قوه‌سی یوخ‌دور.

اینظیباتی بؤلگو[دَییشدیر]

ژاپونون اراضی‌سی ۴۷ پرفکتورایا بؤلونوب (خوککایدو، آوموری، ایواتئ، میاقی، آکیتا، یاماقاتا، فوکوسیما، ایباراکی، توتیقی، قومما، سایتاما، تیبا، توکیو، کاناقاوا، نییقاتا، تویاما، ایسیکاوا، فوکوی، یاماناسی، ناقانو، قیفو، سیدزووکا، آیتی، میئ، سیقا، کیوتو، اوساکا، خیئقو، نارا، واکایاما، توتتوری، سیمانئ، اوکایاما، خیروسیما، یاماقوتی، توکوسیما، کاقاوا، ائخیمئ، کوتی، فوکووکا، ساقا، ناقاساکی، کوماموتو، اویتا، میادزاکی، کاقوسیما، اوکیناوا).

بؤیوک شهرلری[دَییشدیر]

توکیو:۱۲٬۳۰۰٬۰۰۰ (۵٬۵۴۱ نفر هر/کم²) اوساکا:۸٬۸۰۰٬۰۰۰ (۴٬۶۵۲ نفر هر/کم²) کاناقاوا:۸٬۶۰۰٬۰۰۰(۳٬۵۱۵ نفر هر/کم²) آیچی:۷٬۱۰۰٬۰۰۰(۱٬۳۶۷ نفر هر/کم²) سایتاما:۷۰۰۰٬۰۰۰(۱٬۸۲۷ نفر هر/کم²)

تاریخی[دَییشدیر]

ژاپونون آدی ایلک دفعه بیزیم ائرانین ۷۰۱-جی ایلینه عاید منبع‌لرده چکیلیر."日" کانجیده گون معناسینی، "本" ایسه یورد معناسینی وئریر.

Japan sea map.png
  • ان قدیم تاریخی دؤورلری
  • داش دؤورو (اینسان تاریخی باش‌لانان‌دان ۱۳۰مین ایل بون‌دان اؤنجه)
  • جومون دؤورو، (۱۳۰مین-۱۰مین ایل بون‌دان اول)
  • یایویی دؤورو (۱۰مین بون‌دان اول - ائرامیزین III عصرینه کیمی)
  • کوفون دؤورو (ائرامیزین III - VI عصرلری)
  • نارا دؤورو (۷۱۰–۷۹۴)
  • هئیان دؤورو (۷۹۴–۱۱۸۵)
  • کاماکورا دؤورو (۱۱۸۵–۱۳۳۳)
  • موروماچی دؤورو (۱۳۳۸–۱۵۷۳)
  • ائدو دؤورو (۱۶۰۳–۱۸۶۷)
  • مئیجی دؤورو (۱۹۶۸–۱۹۱۲)
  • تایشو دؤورو (۱۹۱۲–۱۹۲۶)
  • سیووا دؤورو (۱۹۲۶–۱۹۸۹)
  • هئیسئی دؤورو (۱۹۸۹-)دیر. ساگ اول

ایقتیصادیات[دَییشدیر]

عوموم میّلی محصولون هجمینه گؤره دونیادا ۳-جو سیرادادیر.

دین[دَییشدیر]

اؤلکه‌ده ۲ اساس دین - سینتویزم و بودیزم حاکیم‌دیر. اورتا عصرلرده پورتوقال میسیونرلری کاتولیک دینینی یایماغا چالیشسالار دا بونا مووفق اولا بیلمه‌دی‌لر. ژلپون عائله‌لرینده موختلیف دین‌لردن اوْلان عوضولره قارشی خصوصی تولئرانت‌لیق حیسس ائدیلیر.

دیل[دَییشدیر]

ژاپون دیلی ایلتیصاقی دیل‌دیر. یازی سیستمینده عرب رقم‌لری و لاتین الیفباسی (رومادزی) ایله یاناشی ۳ آیری ایشاره تیپ‌لرین‌دن ده ایستیفاده اوْلونور:

کاندزی - چین هیروقلیف‌لری خیراقانا - ایئروقلیف‌لردن و کؤمک‌چی سؤزلر اوْلان «کانا» دان ایستیفاده ائتمکله یازیلان هئجای الیفبادیر. کاتاقانا - بۇ الیفبادان داها چوخ قئیری-یاپون سؤزلری‌نین ایشلدیلمه‌سینده ایستیفاده اوْلونور. حئیوان و بیتکی آدلارینین چوخو دا کاتاکانا الیفباسیندا یازیلیر.

سیاست[دَییشدیر]

۲۵ سئنتیابر ۲۰۰۷-جی ایلده سیندزو آبنین ایستعفاسی تصدیقلندیکدن سوْنرا یئنی باش ناظیر یاسوو فوکودا تعیین اولونموشدور.

مدنیت[دَییشدیر]

ژاپوندا ایکینجی مین ایللیگین سونلاریندان باشلایاراق ادبیات ساحه‌سی توسعه ائتمه‌یه باشلامیشدیر. مثلاً، ژاپونون ایندیکی هیمنی IX-X عصرلره عاید ائدیلیر. ژاپون مدنیتینه ان اوّل چینین و سوْنرا ایسه غربی اوروپا مدنیتینین تأثیری بؤیوک اولموشدور. XX عصرده ژاپون جیزگی فیلملری و کومیکلری دونیا میقیاسیندا گئنیش یاییلمیشدیر.

بیلیک[دَییشدیر]

نوبئل لاورئات‌لاری فیزیکا: خیدئکی یوکاوا (۱۹۴۹)، سینیتیرو توموناقا (۱۹۶۵)، ائساکی رئونا (۱۹۷۳)، ماساتوسی کوسیبا (۲۰۰۲)، یئیتیرو نامبو، ماکوتو کوبایاسی، توسیخیدئ ماسکاوا (هر اوچو ۲۰۰۸-جی ایل) کیمیا: کئنیتی فوکوی (۱۹۸۱)، خیدئکی سیراکاوا (۲۰۰۰)، ریودزی نویوری (۲۰۰۱)، کویتی تاناکا (۲۰۰۲). تیبب: سوسومی تونئقاوا (۱۹۸۷)، اوسامو سیمومورا (۲۰۰۸) ادبیات: یاسوناری کاواباتا (۱۹۶۸)، کئندزابورو اوئ (۱۹۹۴). صولح: ائیساکو ساتو (۱۹۷۴).

ژاپون تقویمی[دَییشدیر]

بایراملار:

۱ یانوار - یئنی ایل یانوارین ایکینجی بازار ائرته‌سی - حدی-بولوغا چاتان‌لارین گونو

۱۱ فئورال- دؤولتین یارانماسی گونو

۲۱ مارت - یاز گئجه-گوندوزون برابرلیگی گونو

۲۹ آپرئل - سیووا (۱۹۲۶–۱۹۸۹-جو ایللرده ایمپئراتور اولموش خیروخیتونون پادشاه‌لیق دؤورون‌دکی آدی) گونو

۳ مای - کونستیتوسیا گونو

۴ مای - یاشیل‌لیق گونو

۵ مای - اوشاق‌لار گونو

یولون اوچونجو بازار ائرته‌سی - دنیز گونو

سئنتیابرین اوچونجو بازار ائرته‌سی - قوجالارا حؤرمت گونو

۳ نویابر - مدنیت گونو

۲۳ نویابر - امه‌یه مینناتدارلیق گونو

۲۳ دئکابر- ایمپیراتورون (آکیخیتو ۱۹۸۹-جو ایلدن ایندییه کیمی حاکمیتده‌دیر) دوغوم گونو.

قزئت‌لری[دَییشدیر]

«آساهی»، «یومیوری»، «ماینیتی»، «نیککئی».

ویکی آمباردا ژاپون ایله باغلی مختلیف فایل‌لار وار.


شابلون:جی ۲۰